Cuộc Sống Của Một Việt Kiều Tại Việt Nam

Bạn là một Việt kiều lớn lên, sinh sống lâu năm tại nước ngoài, với mong muốn trở về Việt Nam và bắt đầu cuộc sống tại đây? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về cuộc sống của một Việt kiều tại Việt Nam.

Hãy tưởng tượng viễn cảnh này… Vào năm 2019. Địa điểm ư? Thành phố hiện đại nhất Việt Nam – một Sài Gòn đang phát triển. Bạn tôi, một anh chàng cao lớn, da trắng, mắt xanh, bước vào một trường dạy Anh ngữ mà không có bất kỳ thông tin xác thực nào và hỏi về việc giảng dạy. Anh ta ngay lập tức nhận được một mẫu đơn. Sau đó, tôi cũng bước vào cùng ngôi trường Anh ngữ đó để theo dõi đơn đăng ký chi tiết mà tôi đã nộp trực tuyến. Có một sự im lặng, các nhân viên nhìn nhau ái ngại. Vậy tôi là ai? Tôi đích thị là Việt kiều.

Người Việt vẫn cứ thắc mắc về danh tính của tôi mỗi ngày, và tôi vẫn chưa quen với sự ngượng ngập ngăn cách họ với tôi. Với mái tóc đen dài, đôi mắt sắc sảo và làn da ngăm châu Á của mình, việc nói tiếng Anh trôi chảy là một điều lạ khiến tôi thường bị đặt câu hỏi. Trở thành một Việt kiều không phải chỉ là trở thành một phần của ‘tôi là ai’, mà hơn hết chính là ‘tôi là gì’ ở Sài Gòn.

Việt Kiều: Không đủ nét Á để là người Việt, nhưng cũng không đủ trắng để là người Úc

Đối với du khách, người nhập cư và cả người nước ngoài như tôi – một đứa gốc Việt nhưng sinh ra và lớn lên ở phương Tây, chúng tôi là Việt Kiều. Người nước ngoài đi du lịch vì nhiều lý do. Tuy nhiên, trải nghiệm du lịch của những Việt Kiều như tôi là duy nhất, so với những người nước ngoài thực thụ khác. Và mọi lý do du lịch đó nhanh chóng trở thành hiện thực vô cùng sốc. Dưới đây là những lý do của tôi…

Để kết nối với gia đình

Bữa tiệc ăn uống của một gia đình Việt Kiều với đông đủ các thành viên

Sự thật là bạn phải đối mặt với các hình thức tương tác khác nhau với nhiều hơn một cơ số các gia đình mà bạn có thể biết. Thậm chí có thể chia thành các nhóm “gia đình” như sau:

Chú

Cuộc gặp gỡ này thường sẽ chìm nghỉm trong bia Tiger cho đến đầu giờ sáng với những người chú ở trần (và bắt hát karaoke).

Là những cuộc thẩm vấn với các dì, các mợ ngồi xổm với những câu hỏi đại loại như “Sao chưa lấy chồng?”, vì họ luôn sẵn sàng “xâm nhập” vào mọi ranh giới cá nhân của bạn để hiểu tường tận tình hình của bạn như thế nào. (Lưu ý: Đừng bao giờ trả lời kiểu “Con không muốn/ Con chưa sẵn sàng cưới vợ/chồng” vì sẽ không có tác dụng. Tránh trả lời kiểu như vậy bằng mọi giá nhé. Bí quyết để Việt Kiều đánh lạc hướng câu hỏi này là hãy trả lời “Hiện tai con đang tập trung vào việc học/ công việc”. Bởi vì chỉ có như vậy thì bạn mới được hoan hô thôi.)

Anh em họ (tập hợp các thể loại ngẫu nhiên)

Thực tế là bạn sẽ nhận ra một điều rằng, đối với người Việt, cụm từ “anh em họ” có thể dùng cho những người bà con họ hàng xa lơ xa lắc luôn. Thậm chí, một anh chàng ở quầy bán sinh tố hay bác tài xế taxi, bất kỳ ai cũng đều có thể là anh em họ của bạn hết.

Để khám phá lịch sử và văn hóa Việt Nam

Việt kiều du lịch ở Cố Đô Huế

Khám phá văn hóa của một đất nước đang trở mình trỗi dậy vốn đã là một trải nghiệm mang tính giáo dục cao đối với du khách, đặc biệt là với một đất nước từng bị chiến tranh tàn phá như Việt Nam. Là một Việt kiều, điều này còn mang ý nghĩa đặc biệt hơn khi đi kèm với đó là những cảm xúc hỗn tạp, buồn vui lẫn lộn nữa.

Ẩm thực Việt

Tôi luôn tự hào về những hiểu biết vững chắc của mình về nền ẩm thực Việt Nam, đặc biệt là ẩm thực Việt ở Sydney, nơi tôi đích thị chỉ là một người bạn xã giao châu Á không hơn không kém. Ở Việt Nam, tôi biết ngồi xổm để ăn. Thế nhưng tôi lại thấy mình có những biểu cảm y chang những người bạn da trắng của mình khi thấy một thực đơn món Á mà không có hình ảnh trên đó. Trời ơi, cả đời tôi là một lời nói dối.

Con người Việt Nam

Tôi nhanh chóng nhận ra rằng thật phước lành làm sao khi tôi được là người Úc.

Gia đình của tôi được xem là mẫu Việt kiều thành công. Tôi là một người Việt may mắn khi được tiếp cận với điều kiện sống của người Úc, một lối sống có sự khác biệt lớn với đa số đồng bào của tôi ở một đất nước vẫn còn đau đáu về cảm xúc, tinh thần và cả tài chính vì những khổ đau trong quá khứ.

Cảm giác tội lỗi này nhiều lúc nhường chỗ cho sự xấu hổ. Tôi cảm thấy mâu thuẫn sâu sắc, rằng liệu mình có đang lạm dụng lợi thế của mình ở Việt Nam để trở nên nổi bật hay không. Rút cuộc, tôi là người cho đi hay là kẻ chỉ toàn chìa tay ra để nhận lấy?

Chiến tranh Việt Nam

Sở dĩ tôi có cảm giác siêu tội lỗi như-thể-đập-vào-mặt-mình thế này là bởi tôi biết rằng để tôi được là một Việt kiều như hôm nay, chính là cái giá mà cha mẹ tôi phải trả, bằng những tổn thương của họ trong thời chiến tranh. Họ đã trốn khỏi Việt Nam như những người tị nạn, lênh đênh trên biển cả, bị giam giữ trong một trại tị nạn trong 18 tháng, và bôn ba nhiều năm ở nước ngoài để cho anh em tôi có được một cuộc sống tốt hơn.

Và rồi 32 năm sau, chỉ mình tôi trở lại, với tư cách là một Việt kiều, để nhâm nhi ly cà phê sữa đá, và tìm lại cội nguồn của làn da rám nắng. Đây là cách duy nhất tôi có thể vượt qua được tội lỗi, để nhắc nhớ bản thân, rằng, “nếu tôi không mang trong mình cảm giác tội lỗi với cha mẹ, liệu tôi có phải là người Việt không?”

“Để làm việc”

Cô gái Việt kiều dạy tiếng Anh ở trung tâm Anh ngữ

Từ lâu tôi đã luôn mong sẽ được định cư và làm việc tại Việt Nam như một người nước ngoài. Cũng giống hầu hết những người nước ngoài khác đang sống và làm việc tại Việt Nam, tôi chọn dạy Tiếng Anh.

Tại sao lại dạy Tiếng Anh?

Các yêu cầu cho một người nói tiếng Anh sỏi như tôi nhìn chung rất là dễ, điều đó cho phép tôi có nhiều cơ hội kiếm tiền, thường là khoảng $20/giờ, hoặc nhiều hơn. Tôi tin khả năng tiếng Việt của mình có thể giúp tôi giao tiếp tốt hơn với các em học sinh, và có thể kiêm luôn vai trò trợ giảng (thường trong các lớp học ngoài giáo viên phải có thêm 1 trợ giảng) trong giờ dạy của tôi. Ồ, nhưng có lẽ tôi đã tự phụ quá khi cho rằng điều này sẽ được xem là một lợi thế khi tìm việc.

Việt kiều bị kỳ thị trong môi trường giáo dục ở Việt Nam

Tôi giỏi và có kinh nghiệm giảng dạy. Nhưng tôi bị từ chối chỉ vì vẻ bề ngoài của mình. Hơn nữa, tôi lại mang họ Nguyễn. (Có ích chứ, đúng không?) Tôi thậm chí còn nhận được những cuộc ‘phỏng vấn’ chỉ để họ từ chối tôi sau khi tôi gửi hình theo yêu cầu.

Đau! Tôi chưa bao giờ phải trải qua loại định kiến này trước đây cả. Tôi đã từng chứng kiến cảnh những người bạn châu Âu (da trắng) của tôi từ chối công việc, trong khi tôi thì phải vật lộn với vẻ ngoài “chưa đủ Tây” của mình với các nhà tuyển dụng online. Họ thường nhìn ảnh của tôi và hỏi “Trông em giống người Việt lắm.” Một dịp nọ, tôi trả lời họ: “Đúng, bố tôi là người Việt. Tôi là Việt kiều. Có vấn đề gì không?”. Tin nhắn báo trạng thái họ “đã xem”, nhưng tôi không bao giờ nghe họ nói gì thêm nữa.

Tình trạng Việt kiều ở Sài Gòn hiện nay

Mặc dù Việt Kiều sống ở Việt Nam phải trải qua nhiều sóng gió, nhưng hành trình đó lại chứa đầy sự phấn khích, và cả những cơ hội. Thường thì bạn bè sẽ xem tôi là phiên dịch giữa họ và người dân khi tụi tôi ra ngoài chơi. Tôi đã học cách vờ rằng những khó khăn chẳng thành vấn đề, và cuối cùng tôi cũng đã định cư ở Sài Gòn – nơi mà tôi có thể gọi là nhà.

Tôi chỉ là một trong hàng triệu Việt kiều trên khắp thế giới này, mỗi người sẽ có cách hiểu của riêng họ. Với tôi, tôi đã được sống một cuộc sống ngập tràn niềm vui, một điều mà tôi không thể có được khi ở Sydney. Thật khó để tìm được cuộc sống ở đâu khác có thể cho tôi khung cảnh yên bình mỗi sớm mai để nghiêng mình bên hồ bơi đọc sách. Một cuộc sống thư thả đến trường vào mỗi buổi chiều giảng dạy. Và một cuộc sống nhâm nhi ly cocktail rẻ tiền trong những quán bar vô cùng thư giãn vào tối muộn. Mục tiêu của tôi là có thể sống ở Sài Gòn, và trong vòng 2 tháng tôi đều chỉ làm như vậy mỗi ngày.

Tôi là người Việt. Và tôi là người Úc. Tôi là ai?

Tôi là Việt kiều, và tôi tự hào về điều đó.